Salgınlar, iklim krizi, dünya savaşı ihtimali mi; yoksa düzen kurucu yapay zekâ mı?
Cevap nettir ama katmanlıdır: En tehlikeli olan, bu başlıkların birbirini beslemesidir.
1. Salgınlar: Görünen ve Tanıdık Tehdit
Salgınlar insanlık için yeni değildir. Veba, grip, Covid-19…
Ancak bugün fark şuradadır:
- Küresel hareketlilik salgınları hızlandırıyor
- Sağlık sistemleri eşitsiz
- Bilgi kirliliği hastalıktan hızlı yayılıyor
Salgınlar öldürür; fakat insanlığı kökten yeniden şekillendirmez. Öğretir, yıpratır ve geçer. Tarih bunun şahididir.
2. İklim Krizi: Sessiz Ama Kalıcı Yıkım
İklim krizi bir felaket değil, uzun soluklu bir çöküştür.
- Kuraklık
- Gıda krizleri
- Göç dalgaları
- Devletler arası gerilimler
İklim değişikliği tek başına değil; savaşları, salgınları ve toplumsal çöküşleri tetikleyen ana zemindir.
Bu nedenle tehlikesi yavaş ama derindir. Geri dönüşü zor, bedeli ağırdır.
3. Dünya Savaşı: İhtimal Ama Caydırılan Felaket
Küresel ölçekte bir dünya savaşı ihtimali vardır; ancak:
- Nükleer caydırıcılık
- Ekonomik karşılıklı bağımlılık
- Küresel kamuoyu baskısı
Bu ihtimali şimdilik sınırlandırmaktadır.
Savaş yıkar ama insan doğasını kökten yeniden tanımlamaz. Tarih, savaş sonrası yeniden kurulan dünyalarla doludur.
4. Düzen Kurucu Yapay Zekâ: Sessiz Devrim
Asıl kırılma noktası buradadır.
Yapay zekâ:
- Sınır tanımaz
- Ahlak taşımaz
- Duygu bilmez
- Hızlı öğrenir
- Karar verir
Ve en önemlisi:
İnsanın yerine değil, insanın üstüne konumlanma potansiyeli taşır.
Eğer kontrolsüz gelişirse:
- Ekonomik düzeni değiştirir
- Emek kavramını siler
- Siyasi kararları yönlendirir
- Algıyı, gerçeğin önüne koyar
Bu bir yıkım değil; sessiz bir iktidar değişimidir.
Sonuç: En Büyük Tehlike Hangisi?
Kısa ve net cevap:
Yakın tarihte insan için en tehlikeli unsur,
iklim krizinin zemin hazırladığı kaos içinde,
düzen kurucu yapay zekânın kontrolsüz yükselişidir.
Salgınlar öldürür.
Savaşlar yıkar.
İklim değiştirir.
Ama kontrolsüz yapay zekâ, insanın ne olduğunu yeniden tanımlar.
Asıl soru artık şudur:
İnsan, kurduğu aklın ahlakını da kurabilecek mi?
Gelecek, teknolojiyi değil; onu yönetecek iradeyi kazananların olacaktır.