Savaşın Ekonomik Boyutu: Milyarlarca Dolar "Buharlaşıyor"

 

ABD, İsrail ve İran arasındaki askeri gerilimler ve doğrudan çatışmalar, sadece bölge için değil, tüm dünya ekonomisi için devasa bir mali yük oluşturmaktadır. Mart 2026 itibarıyla, bu çatışmaların doğrudan askeri maliyetleri ve küresel ekonomiye verdiği dolaylı zararlar, insanlığın en temel sorunlarını çözebilecek büyüklüğe ulaşmıştır.

Savaşın Ekonomik Boyutu: Milyarlarca Dolar "Buharlaşıyor"

Güncel verilere göre, bu çatışma ortamında harcanan paraların boyutları şöyledir:

• Günlük Maliyet: ABD'nin İran ile olan çatışmalarının günlük maliyetinin 891,4 milyon dolar civarında olduğu tahmin edilmektedir.
• ABD'nin Harcamaları: Ekim 2023'ten Eylül 2025'e kadar ABD'nin bölgedeki operasyonlar ve İsrail'e askeri yardımlar için toplam harcaması 31,35 milyar dolar ile 33,77 milyar dolar arasındadır. Mart 2026 başındaki saldırıların sadece ilk 6 gününde bu rakama 11,3 milyar dolar daha eklenmiştir.
• Bölgesel Kayıplar: İsrail'in 2024 sonuna kadar olan savaş maliyeti 67,5 milyar dolara ulaşmış, İran'ın ise sadece Haziran 2025'teki 12 günlük çatışmada doğrudan ve dolaylı kaybı 24-35 milyar dolar (GSYİH'sinin %6-9'u) olarak hesaplanmıştır.
• Küresel Etki: Çatışmanın uzaması durumunda küresel ekonomik kaybın 210 milyar dolara kadar çıkabileceği öngörülmektedir.

Bu Paralarla Dünya İçin Neler Yapılabilirdi?

Dünya genelinde yıllık 2,7 trilyon dolara ulaşan askeri harcamaların küçük bir kısmıyla bile insanlık adına devrim niteliğinde adımlar atılabilirdi:

• Dünya Açlığını Bitirmek: Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı'na (WFP) göre, dünyada açlığı 2030 yılına kadar bitirmek için yıllık sadece 93 milyar dolara ihtiyaç vardır. Bu rakam, küresel askeri bütçenin %4'ünden bile azdır.
• Eğitim Seferberliği: Yaklaşık 5 trilyon dolar ile düşük ve alt-orta gelirli ülkelerdeki her çocuğun 12 yıllık kaliteli eğitim alması finanse edilebilirdi. Sadece ABD'nin bölgedeki son iki yıllık harcamasıyla milyonlarca çocuğun yıllık okul masrafı karşılanabilirdi.
• Sağlık ve Aşılama: Küresel askeri harcamaların %10'undan biraz fazlası (285 milyar dolar) dünyadaki her bir çocuğun tam aşılanmasını sağlayabilir.
• İklim Kriziyle Mücadele: Askeri bütçenin %15'i (387 milyar dolar), gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlaması için gereken tüm yıllık maliyeti karşılamaya yeterlidir.
• İstihdam Artışı: 1 milyar dolarlık askeri harcama yaklaşık 11.200 iş yaratırken; aynı para eğitime yatırılsaydı 26.700, temiz enerjiye yatırılsaydı 16.800 iş imkanı yaratılabilirdi.

Sonuç: Önceliklerin Yeniden Belirlenmesi

Savaşlar sadece bugünü değil, geleceği de tüketmektedir. Bombalara ve füze savunma sistemlerine ayrılan milyarlarca dolar, aslında temiz su bekleyen köylerin, tedavi bekleyen hastaların ve okul yolu gözleyen çocukların parasıdır. Küresel güvenliğin sadece silahla değil; sosyal adalet, eğitim ve sürdürülebilir kalkınma ile inşa edilebileceği gerçeği, bu devasa rakamların ardındaki en acı derstir.