Evet, bal arıları nadiren de olsa kovanlarını terk edip başka bir koloniye katılabilir. Ancak bu, doğanın rastgele bir savruluşu değil; belirli koşulların ve zorlayıcı dengelerin sonucudur.
Bal arısı için koloni, yalnızca bir barınak değil, kolektif kimliğin kendisidir. Bu nedenle kovan terk edişi istisnai bir davranıştır. En yaygın nedenler şunlardır:
1. Oğul verme süreci
Bir koloni bölünürken, işçi arıların bir kısmı ana arı ile birlikte yeni bir koloni kurmak üzere kovandan ayrılır. Bu bir kaçış değil, yaşamın çoğalma iradesidir. Ancak bu süreçte bazı işçi arılar, yanlışlıkla ya da bilinçli olarak yakın başka kolonilere sığınabilir.
2. Yağmacılık ve yön şaşırma (drifting)
Nektar ve polenin kıt olduğu dönemlerde, bazı işçi arılar başka kolonilere girerek kaynak toplamaya çalışabilir. Aynı şekilde rüzgâr, yön hatası veya kovanların birbirine çok yakın yerleştirilmesi, arıların “yanlış kovana” girmesine neden olabilir. Eğer girilen koloni güçlü ve kabul ediciyse, arı bazen yeni düzenin parçası hâline gelir.
3. Koloninin zayıflaması ya da ana arı kaybı
Ana arısını kaybetmiş, hastalıklı veya çöküş sürecine girmiş kolonilerde düzen bozulur. Bu durumda bazı işçi arılar, feromon dengesinin kaybolmasıyla başka bir koloninin çağrısına kulak verebilir. Bu, doğanın acımasız değil; seçici bir merhametidir.
4. Kabul meselesi
Her koloni yabancıya kapılarını açmaz. Arılar, kokuyla tanır; kimin “bizden” kimin “öteki” olduğunu bilir. Ancak güçlü koloniler, özellikle nektar akışının bol olduğu dönemlerde, yabancı işçi arıları tolere edebilir.
Sonuç olarak:
Bal arıları bireysel özgürlük peşinde değil, hayatta kalacak düzenin peşindedir. Bir kovandan diğerine geçiş, bir ihanet değil; bazen ekosistemin fısıldadığı sessiz bir zorunluluktur. Doğada kalıcılık, çoğu zaman sadakatten değil, uyum yeteneğinden doğar. Devamını oku 👈