Küresel sistem, artık ani kırılmalarla değil; sessiz ama kalıcı bir el değişimiyle dönüşüyor. Emmanuel Macron’un uyarıları, bu dönüşümün merkezinde yer alan Batı dünyasının kendi içindeki çözülmeyi fark etmeye başladığını göstermektedir. Dünyayı paylaşma refleksi, gerçekte gücün azaldığı anlarda ortaya çıkan bir savunma mekanizmasıdır.
Batı, askeri ve ekonomik üstünlüğünü korusa da ahlaki liderlik zemininde ciddi bir aşınma yaşamaktadır. Bu aşınma, güç merkezlerinin Doğu’ya doğru kaymasını hızlandırmakta; yeni aktörlere alan açmaktadır.
Yeni Güç Merkezleri ve Alternatif Düzen Arayışı
Asya, Afrika ve Latin Amerika, artık yalnızca rekabet alanları değil; kendi düzenini talep eden coğrafyalar hâline gelmiştir. Çin’in ekonomik yayılımı, Rusya’nın güvenlik eksenli hamleleri ve Körfez ülkelerinin finansal gücü; Batı merkezli sistemin tek seçenek olmadığını göstermektedir.
Macron’un eleştirisi, bu aktörlerle kurulacak ilişkinin ya ortaklık temelinde ya da çatışma ekseninde şekilleneceği uyarısını taşır. Paylaşım mantığı, bu bölgeleri rakiplerin nüfuz alanına iterken; kapsayıcı bir düzen, küresel dengeyi güçlendirebilir.
Gücün Yeni Tanımı: Etki, Algı ve Meşruiyet
- yüzyılda güç, artık yalnızca askeri caydırıcılıkla ölçülmemektedir. Algı yönetimi, kültürel etki, insani diplomasi ve kriz yönetme kapasitesi; devletlerin gerçek ağırlığını belirleyen unsurlar hâline gelmiştir.
Bu bağlamda Macron’un sözleri, Batı’ya yöneltilmiş bir özeleştiridir. Çünkü meşruiyetini kaybeden güç, en gelişmiş silahlarla bile kalıcı etki üretemez. Dünya, gücün kaba hâlini değil; sorumlu hâlini talep etmektedir.
Avrupa’nın Son Şansı mı?
Avrupa, bu dönüşümün merkezinde bir yol ayrımındadır. Ya ABD merkezli güvenlik mimarisine bağımlı kalacak ya da stratejik, siyasi ve ahlaki bir özne olarak yeniden konumlanacaktır. Macron’un çıkışı, bu ikinci yolu işaret etmektedir.
Enerji politikaları, savunma sanayii iş birlikleri ve bağımsız diplomatik girişimler; Avrupa’nın bu yöndeki arayışlarının somut göstergeleridir. Ancak zaman, Avrupa’nın lehine işlememektedir. Kararsızlık, bu yeni dünyada en pahalı tercihtir.
Geleceğin Jeopolitiği: Paylaşım Değil Katılım
Yeni dünya düzeninin sürdürülebilir olması için temel ilke açıktır: Paylaşım yerine katılım. Büyük güçlerin dünyayı bölmesi değil; farklı aktörleri karar mekanizmalarına dahil etmesi gerekmektedir.
Macron’un uyarıları, bu ilkenin henüz geç olmadığını hatırlatmaktadır. Ancak her gecikme, küresel sistemi daha kırılgan hâle getirmektedir.
Sonuç olarak tarih bir kez daha aynı soruyu sormaktadır:
Güç, dünyayı yönetmek için mi vardır, yoksa dünyayı korumak için mi?
Bu soruya verilecek cevap, yalnızca bugünün değil; gelecek nesillerin kaderini de belirleyecektir.