Küresel düzen, artık yalnızca tankların ve uçakların hareketiyle şekillenmiyor. Büyük güçler, dünyayı paylaşırken cepheleri de dönüştürüyor. Macron’un uyarısının satır aralarında hissedilen asıl tehlike, klasik savaşların yerini alan sessiz savaşlardır: ekonomi, enerji, teknoloji ve bilgi alanlarında yürütülen görünmez mücadeleler.
Bu yeni cephelerde sınırlar haritalarla değil, tedarik zincirleriyle çiziliyor. Enerji koridorları, nadir toprak elementleri, yarı iletken teknolojileri ve yapay zekâ altyapıları; 21. yüzyılın stratejik kaleleri hâline gelmiş durumda. Büyük güçlerin dünyayı “kendi aralarında paylaşması”, tam da bu alanlarda yoğunlaşmaktadır.
Ekonomi Silah Olarak Kullanılıyor
Jeopolitik rekabetin en keskin araçlarından biri artık ekonomidir. Yaptırımlar, ticaret savaşları ve finansal baskılar, askeri müdahalelerin yerini almaktadır. Macron’un eleştirisi, bu araçların müttefikler üzerinde dahi tereddütsüz kullanıldığı bir döneme işaret eder.
Küresel piyasalarda belirsizlik artarken, gelişmekte olan ülkeler bu güç mücadelesinin en kırılgan halkası hâline gelmektedir. Döviz krizleri, borç tuzakları ve enerji bağımlılığı; yeni nesil jeopolitiğin görünmeyen bedelleridir. Bu süreçte ekonomik egemenlik, ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir.
Teknoloji Egemenliği ve Dijital Bölünme
Büyük güçler arasındaki paylaşımın bir diğer cephesi teknolojidir. Dijital altyapılar, artık yalnızca kalkınmanın değil, bağımlılığın da anahtarıdır. Yapay zekâ, 5G/6G ağları, uzay sistemleri ve veri merkezleri; devletlerin jeopolitik ağırlığını belirleyen temel unsurlar olarak öne çıkmaktadır.
Macron’un çağrısı, Avrupa’nın bu alandaki gecikmiş farkındalığını da yansıtır. Teknoloji üretmeyen, yalnızca tüketen toplumlar; karar mekanizmalarından dışlanmaya mahkûmdur. Bu durum, küresel sistemde yeni bir dijital sömürgecilik tartışmasını beraberinde getirmektedir.
Orta Ölçekli Devletler: Yeni Dengenin Anahtarı
Dünyayı paylaşan büyük güçler kadar, bu paylaşımı kabul etmeyen orta ölçekli devletler de sahneye çıkmaktadır. Türkiye, Brezilya, Endonezya, Güney Afrika ve benzeri aktörler; tek bir blokta erimeyi reddeden çok yönlü diplomasi anlayışıyla yeni bir denge arayışını temsil etmektedir.
Macron’un sözleri, bu ülkeler için dolaylı bir meşruiyet zemini oluşturmaktadır. Çünkü küresel düzenin sürdürülebilirliği, yalnızca büyüklerin uzlaşmasına değil; orta ölçekli güçlerin dengeleyici rolüne de bağlıdır.
Jeopolitiğin Vicdan Testi
Son tahlilde, Macron’un çıkışı jeopolitiğin bir vicdan testidir. Dünya, güç merkezleri arasında paylaşılan bir satranç tahtası mı olacak, yoksa ortak sorumluluk bilinciyle yönetilen bir yaşam alanı mı?
Güç, sınır çizdiğinde çatışma üretir; ilke ürettiğinde ise istikrar sağlar. Bugün eksik olan, askeri kapasite değil; ortak akıl ve ahlaki liderliktir.
Macron’un sözleri bu nedenle bir son değil, bir başlangıçtır. Küresel sistemin nereye evrileceği, bu uyarıların ne kadar ciddiye alınacağıyla belirlenecektir.
Çünkü tarih, gücün sesini değil; o gücün nasıl kullanıldığını hatırlar.