Gölgede Çarpışan Kanatlar: Baltık Gökyüzünde Güvenlik Krizi
Gökyüzü yalnızca mavi bir kubbe değildir — aynı zamanda egemenlik, güvenlik ve uluslararası sorumluluğun yazılı olduğu görülmez sınırlarla örülü bir haritadır. 2025–2026 kışında, bu harita Baltık ülkeleri boyunca silikleşiyor; çünkü bu gökyüzünde kanatlar değil, ihlaller çarpışıyor.
Son aylarda, Estonya, Litvanya, Polonya ve diğer NATO üyesi ülkelerin hava sahasında ciddi ihlaller yaşandı: silahlı jetler, insansız hava araçları (dronlar), benzeri objeler izinsiz şekilde sınırı geçiyor — kimi zaman transponder kapalı, rotasız, kimliğini gizleyerek.
Bu geçişler sadece birkaç dakikalık “teknik sapma” değil; Batı savunma mimarisine, normlara, kolektif savunmanın görünmez ipliklerine yönelmiş bir meydan okuma. Rusya ve müttefiklerinin — ya da ittifak içinde “yakın” addedilen güçlerin — bu tarz eylemleri, bariz bir test, bir güç gösterisi, belki de bilinçli bir provokasyondur.
NATO’nun Yanıtı: Yeniden Dizilmiş Cephenin Kanatları
Bu gelişmeler üzerine NATO, Baltık ve doğu kanadında savunma ve caydırıcılığını derhal güçlü tutma kararı aldı. Böylelikle, 12 Eylül 2025’te “Eastern Sentry” kod adlı operasyon başlatıldı.
Bu operasyonla birlikte: savaş jetleri, deniz ve hava savunma sistemleri, gözetleme uçakları, her an hazır birlikler Doğu kanadına kaydırıldı.
Ayrıca, Baltık bölgelerinde — özellikle sınır hattına yakın — hava sahası kısıtlamaları, gece kapatmaları, sıkı radar-izleme ve drone-karşı tedbir tatbikatları uygulanmaya başlandı. Örneğin Letonya, Rusya ve Belarus sınırı boyunca hava sahasını gece saatlerinde kısmen kapattı.
NATO yetkilileri, bu adımları “savunma, caydırıcılık ve kolektif sorumluluk” olarak tanımlıyor.
Baltıkların Tepkisi ve Bölgesel Huzursuzluk
Estonya, yaşanan ihlali “cesurca” ve “emprovokatif” bir hareket olarak tanımladı. Hemen ardından diplomatik protestolar, savunma haraketliliği, halkın endişesi arttı.
Litvanya da benzer şekilde uçakların hava sahasını kısa süreliğine ihlal ettiğine dair açıklamalar yaptı; bu durumu “uluslararası hukukun ihlali, egemenliğin gaspı” olarak nitelendirdi.
Baltık ülkelerinin liderleri, NATO içinde daha kalıcı ve güvenilir bir savunma yapısı kurma çağrısını daha yüksek sesle yapıyor; “Hava devriyesi değil, hava savunması” diyorlar.
Neden Önemli? Bu Krizin Ötesinde Bir Gösterge
Bu olaylar yalnızca “birkaç uçağın hava sahasını ihlal etmesi” değildir. Daha derin, stratejik ve uzun vadeli etkileri olan bir sarsıntıdır:
- Çatışmanın Yayılması Riski: Ukrayna’daki savaşın gölgesi Baltıklar kadar uzanıyor — ve bu krizin yalnızca bir parçası. Hava sahası ihlalleri, yanlış hesap, kazaya yol açabilir; bu da bölgesel bir çatışmayı ateşleyebilir.
- Savunma ve Güvenlik Algısının Evrilmesi: Baltık ülkeleri artık klasik “hava devriyesi” anlayışını yetersiz buluyor; statik savunmadan daha dinamik, caydırıcı, her koşula hazır bir sistem talep ediyor.
- ** Kolektif Savunmanın Testi**: “Bir ülkenin hava sahasına müdahale, tüm ittifaka yapılmıştır” prensibi yeniden sınanıyor — bu, yalnızca askeri değil diplomatik, politik ve güvenlik dokusunu da test ediyor.
- Siyasi Mesaj–Güç Gösterisi: İhlaller bir tür mesaj. Bu mesajları göz ardı etmek, yalnız Baltık değil, tüm ittifak savunmasını savunmasız bırakmak demek.
Ne Bekleniyor? Kırılgan Gökyüzünde Gelecek
Türkiye gibi NATO üyeleriyle, Baltık ülkeleri arasındaki savunma ve dayanışma bağlarının güçlendirilmesi yönünde baskı artacak. Baltıklarda “hava savunması — caydırıcılık — koordinasyon” üçgeni daha da kalıcı hâle gelecek.
Ayrıca, sivil nüfus açısından da bu durum bir endişe kaynağı: havacılık güvenliği, sivil uçuşların güvenliği, sınır ötesi kontrol, erken uyarı sistemleri — hepsi yeniden gözden geçirilecek.
Öte yandan diplomatik cephede, Rusya ve Belarus’a karşı ortak cephe, daha net ve koordineli bir mesaj — “hava sahasına saygı, egemenliğe saygı” — verilecek.
Epilog: Kanatlar Gergin, Gökyüzü Uyanık
Baltık topraklarının üstündeki gökyüzü, artık eskisi gibi değil. Kanatlar eskisinden daha gergin — ama aynı zamanda gözetleyen, uyanık, hazırlıklı. “Eastern Sentry” yalnızca bir operasyon değil; bu çağın refleksi, savunmanın, caydırıcılığın ve kolektif güvenliğin yeniden tarifidir.
Ve eğer hepimiz bu gökyüzüne bakarsak — yalnızca mavi değil, ama umutla da bakarsak — barışın, istikrarın, adaletin değerini korumak mümkün olabilir. TRT WORLD