Küresel siyaset, bugün yalnızca güç merkezlerinin mücadelesine değil, düzen fikrinin varoluş krizine tanıklık etmektedir. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, ABD eski Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarına yanıt olarak dile getirdiği sözler, bu krizin en berrak teşhislerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
“Evet ABD, büyük güçsün ama bazı müttefiklerini kaybetmeye başladın” ifadesi, gücün artık tek başına meşruiyet üretmediğini ilan eden tarihsel bir cümledir. “Dünyayı kendi aranızda paylaşmaya başladınız” uyarısı ise, çağımızın en tehlikeli eğilimini açıkça ifşa etmektedir.
Gücün Yanılsaması ve Müttefikliğin Erozyonu
- yüzyılın büyük güçleri, askeri ve ekonomik kapasitelerini korumalarına rağmen güven üretme yeteneklerini hızla kaybetmektedir. Müttefiklik ilişkileri ortak değerlerden uzaklaştıkça, stratejik bağımlılığa dönüşmekte; bu durum ittifakları kırılgan ve geçici kılmaktadır. Macron’un çıkışı, özellikle transatlantik ilişkilerde oluşan bu güven boşluğuna yöneltilmiş açık bir uyarıdır.
Güç merkezlerinin kısa vadeli çıkarlarla hareket etmesi, uzun vadeli liderliği aşındırmaktadır. Tarihsel olarak liderlik, yalnızca yön verme değil; sorumluluk alma sanatıdır. Bu sanat unutuldukça, güç yalnızlaşır.
Yeni Jeopolitiğin Cepheleri: Savaşsız Çatışma
Günümüz jeopolitiği artık klasik savaşlarla değil; ekonomi, teknoloji, enerji ve veri üzerinden yürütülmektedir. Yaptırımlar silaha, tedarik zincirleri sınırlara, dijital altyapılar nüfuz alanlarına dönüşmüştür. Dünyayı paylaşma fikri, haritalardan çok algoritmalar ve enerji hatları üzerinden hayata geçirilmektedir.
Bu görünmez savaşlar, özellikle orta ve küçük ölçekli devletleri baskı altına almakta; ekonomik kırılganlıkları jeopolitik bağımlılığa dönüştürmektedir. Macron’un sözleri, bu yeni düzenin sürdürülemezliğine işaret eden stratejik bir alarmdır.
Avrupa’nın Arayışı: Özne Olmak mı, Alan Kaybetmek mi?
Avrupa, bu küresel dönüşümün merkezinde bir yol ayrımındadır. Ya büyük güçlerin stratejik hesaplarında bir etki alanı olarak kalacak ya da siyasi, askeri ve ahlaki bir özne olarak yeniden konumlanacaktır. Macron’un sıkça vurguladığı stratejik özerklik, bu arayışın kavramsal temelini oluşturmaktadır.
Ancak özerklik, yalnızca savunma kapasitesiyle değil; irade, vizyon ve tutarlılıkla mümkündür. Kararsızlık, bu yeni dünyada en maliyetli tercihtir.
Batı Sonrası Ufuk ve Gücün Sessiz El Değişimi
Küresel sistem, Batı merkezli tek kutuplu yapıyı geride bırakırken; Asya, Afrika ve Latin Amerika yeni taleplerle sahneye çıkmaktadır. Bu coğrafyalar artık paylaşılacak alanlar değil, kendi düzenini talep eden aktörlerdir. Batı’nın ahlaki liderlik kaybı, bu dönüşümü hızlandıran en kritik faktördür.
Macron’un uyarısı, Batı’ya yöneltilmiş geç kalmış ama gerekli bir özeleştiridir: Meşruiyetini kaybeden güç, en gelişmiş araçlarla bile kalıcı düzen kuramaz.
2030–2040: Üç Olası Gelecek
Önümüzdeki dönemi şekillendirecek üç temel senaryo öne çıkmaktadır:
- Sert Çok Kutupluluk: Sürekli gerilim, bölgesel çatışmalar ve kalıcı güvensizlik.
- Kontrollü Çok Merkezlilik: Kırılgan dengeler, çıkar odaklı diplomasi ve sınırlı istikrar.
- Katılımcı Küresel Yeniden İnşa: Reform edilmiş kurumlar, sorumlulukla sınırlandırılmış güç ve kolektif akıl.
Bugünkü göstergeler, dünyanın ilk iki senaryo arasında salındığını göstermektedir. Ancak üçüncü yol hâlâ mümkündür; zaman daralsa da kapı henüz kapanmamıştır.
Sonuç: Gücün Değil, Aklın Çağrısı
Macron’un sözleri, kişisel bir polemik değil; çağın ruhuna yazılmış stratejik bir nottur. Dünya, paylaşılacak bir ganimet değil; birlikte taşınacak ağır bir emanettir. Güç, bölüştükçe değil; sorumlulukla sınırlandıkça anlam kazanır.
Tarih, en güçlüleri değil; en isabetli uyarıları yapanları haklı çıkarır.
Ve bugün en hayati uyarı şudur:
Dünyayı bölenler geçici,
dünyayı bir arada tutanlar kalıcıdır.